Zo zet je de praktijkproblemen van AI om in kansen

AI is overal. Van chatbots en slimme zoekfuncties tot geavanceerde besluitvormingssystemen: organisaties zetten kunstmatige intelligentie inmiddels bijna dagelijks in om sneller, efficiënter en innovatiever te werken. Maar naast de kansen stapelen de praktijkproblemen van AI zich ook op. Wat gaat er mis in de praktijk en hoe zet je AI problemen om in waardevolle kansen?

Wie met AI aan de slag gaat, loopt tegen vragen aan die niet altijd technisch van aard zijn. Het zijn juist de organisatievraagstukken, governance, verantwoordelijkheid en ethiek, die bepalen of AI succesvol én verantwoord kan worden toegepast. Maar waar begin je?

Wat gaat er goed bij AI-toepassingen?

Laten we eerlijk zijn: er gaat al veel goed. Steeds meer organisaties weten AI succesvol in te zetten voor bijvoorbeeld efficiëntie, innovatie en datagedreven werken. Denk aan het sneller helpen van klanten met AI-chatbots of geautomatiseerde analyses, het ontwikkelen van nieuwe producten en diensten dankzij slimme algoritmes of het nemen van betere beslissingen op basis van AI-gestuurde inzichten.

Deze successen laten zien dat kunstmatige intelligentie enorme waarde kan toevoegen. Toch zijn dit vaak losse initiatieven, niet ingebed in een breder beleid of AI-strategie. En juist daar begint het risico.

Waar gaat het mis in de praktijk?

R

Het black box-dilemma: gebrek aan transparantie

Veel AI-toepassingen zijn niet goed uitlegbaar. Gebruikers zien de uitkomst, maar begrijpen het proces niet. Dit gebrek aan transparantie zorgt voor wantrouwen bij klanten, medewerkers en toezichthouders.

R

Onduidelijkheid over verantwoordelijkheid

AI wordt vaak ingevoerd als een technisch project, zonder duidelijke governance. Als een AI-systeem een verkeerde beslissing neemt, is vaak niet helder wie hier verantwoordelijk voor is. Dit kan leiden tot juridische risico’s en interne spanningen.

R

Problemen met data en privacy

AI draait op data, maar in de praktijk is de datakwaliteit vaak onvoldoende. Bovendien wordt niet altijd goed nagedacht over juridische kaders zoals de AVG/GDPR. Dit kan zorgen voor boetes of reputatieschade.

R

Ethische dilemma’s en bias

AI-modellen zijn gevoelig voor bias. Denk aan discriminerende uitkomsten bij sollicitaties of kredietaanvragen. Organisaties die dit onvoldoende controleren, lopen het risico hun geloofwaardigheid te verliezen.

R

Wet- en regelgeving in beweging

Met de komst van de Europese AI Act verandert de juridische context. Organisaties die nu ad-hoc werken, lopen het risico straks niet te voldoen aan de verplichtingen. Compliance achteraf regelen kost dan veel tijd en geld.

De rode draad: veel organisaties pakken AI nog versnipperd aan. Er ontbreekt vaak een integraal beleid dat risico’s en verantwoordelijkheden structureert. Juist daarvoor is er nu een internationale standaard beschikbaar: ISO/IEC 42001.

De rol van ISO/IEC 42001

De norm ISO/IEC 42001 biedt een raamwerk om AI-toepassingen verantwoord te beheren, vergelijkbaar met hoe ISO 27001 dat doet voor informatiebeveiliging. Daarmee helpt deze standaard organisaties om AI niet alleen technisch, maar ook strategisch, ethisch en juridisch goed in te regelen. Deze eerste internationale norm voor AI Management Systemen (AIMS) helpt organisaties kunstmatige intelligentie veilig, transparant en verantwoord te gebruiken.

Wat ISO 42001 concreet toevoegt:

  • Structuur: AI wordt niet langer een los project, maar onderdeel van een geïntegreerd managementsysteem.
  • Governance: de norm dwingt tot het vastleggen van rollen en verantwoordelijkheden.
  • Risicobeheersing: organisaties leren systematisch AI-risico’s te identificeren en te beheersen.
  • Compliance: ISO 42001 sluit goed aan op de eisen uit de AI Act en bestaande kaders zoals ISO 27001 (informatiebeveiliging) en ISO 27701 (privacy).
  • Continu verbeteren: net als bij andere managementsystemen staat monitoring en bijsturen centraal.

Door ISO 42001 te omarmen, kunnen organisaties niet alleen risico’s beperken, maar ook kansen benutten: vertrouwen winnen bij klanten, innovatie versnellen en voorbereid zijn op wet- en regelgeving.

Praktische tips: zo verander je AI-problemen in kansen

R

Maak AI uitlegbaar en transparant

Leg uit hoe beslissingen tot stand komen en toon controles. Door AI uitlegbaar te maken, groeit het vertrouwen bij klanten en medewerkers.

R

Leg verantwoordelijkheden vast

Zorg dat duidelijk is wie eindverantwoordelijk is. Door governance helder in te richten, wordt AI een strategisch onderdeel van je bedrijfsvoering.

R

Zorg voor betrouwbare en rechtmatige data

Pas privacy by design toe. Wie data serieus neemt, haalt meer waarde uit AI én voorkomt juridische risico’s.

R

Stel een ethisch kader op

Toets AI-systemen regelmatig op bias en betrek diverse perspectieven. Organisaties die actief bias bestrijden, laten zien dat ze AI verantwoord inzetten.

R

Bereid je voor op de AI Act

Gebruik een raamwerk zoals ISO 42001 om wetgeving structureel te vertalen naar beleid en praktijk. Door processen nu al in te richten volgens best practices, loop je straks niet achter de feiten aan.

Conclusie

AI-toepassingen brengen onmiskenbaar uitdagingen met zich mee. Maar wie deze uitdagingen serieus neemt, kan ze ombuigen tot waardevolle kansen. Transparantie versterkt vertrouwen, governance brengt duidelijkheid, en ethiek maakt AI maatschappelijk verantwoord.

Met een raamwerk als ISO/IEC 42001 leggen organisaties de basis voor duurzaam en verantwoord AI-gebruik. Zo verandert kunstmatige intelligentie van een risicofactor in een betrouwbare motor voor innovatie, groei en vertrouwen.

TIP – Onze whitepaper + DPIA GPT:
Ben je na het lezen van bovenstaande informatie enthousiast geworden over AI en hoe je dit kunt inzetten voor informatiebeveiliging en privacy? Check dan eens onze whitepaper ‘Van chatbot naar AI assistent’. Hierin vind je informatie en tips voor beter prompten én een handige tool om je DPIA te automatiseren.  

Neem contact op
Wilt u meer weten over ISO 42001 en hoe Beschermheren kan helpen? Neem vandaag nog contact met ons op voor een vrijblijvend adviesgesprek. Samen zorgen we ervoor dat uw organisatie voldoet aan de hoogste kwaliteitsnormen.

 

 

Beschermheren

A man should look for what is, and not for what he thinks should be.

Albert Einstein